Dil ve Anl. 9 Günlük Plân
8/3/2007 ·
GÜNLÜK PLÂN
Dersin Adı : Dil ve Anlatım
Sınıf : 9-G, L, I
Ünitenin Adı –No : Kelime Bilgisi-4
Konu : Kelime Grupları
Önerilen Süre : 40’+40’
Öğrenci Kazanımları (Hedef ve Davranışlar) : *Kelime gruplarının oluşma nedenlerini açıklar. *Kelime gruplarını sınıflandırır. *Kelime gruplarının ifadeye kattığı değerleri tartışır. *Metindeki deyimleri bulur, özelliklerini açıklar. *Dilde deyimlere ihtiyaç duyulma sebeplerini tartışır. *Deyimlerin cümlede kullanılma sebeplerini tartışır. *Toplumsal kültürle deyim arasındaki ilişkiyi açıklar. *Deyimlerin cümledeki işlevlerini tartışır. *İkilemelerin oluşumunu belirler. *İkilemelerin cümlede kullanıl nedenlerini tartışır. Yansıma sözleri ayırır, kullanılma nedenlerini belirler. *İsim tamlamalarının oluşumunu açıklar. *Cümledeki isim tamlamalarını ayırır *İsim tamlamalarını gruplandırır, işlevlerini belirler. *Sıfat tamlamalarının oluşumunu açıklar. *Sıfat tamlamasının özelliklerini araştırır, anlam ve yapı bakımlarından isim tamlamasından farklılıklarını tartışır. *Bağlaçlarla oluşturulan kelime gruplarının yapısını ve işlevini açıklar. *Edatlarla oluşturulan kelime gruplarının yapısını ve işlevini açıklar,. *Ünlem gruplarının oluşumunu açıklar. *Ünlem gruplarına ne zaman baş vurulduğunu belirler. *Unvan gruplarının oluşumunu açıklar. *Kelime gruplarının cümlede yüklendiği işlevleri açıklar. *Kelime gruplarının anlatımdaki işlevlerini belirler. *Kelime gruplarını yerinde ve doğru kullanır.
Öğretme, Öğrenme Yöntem ve Teknikleri : Takrir, Soru-cevap, beyin fırtınası, problem çözme, inceleme, uygulama.
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç Gereç ve Kaynakça : Ders kitabı, Türk Dil Bilgisi (Muharrem Ergin), Türkçe Sözlük (TDK), Üniversiteye Hazırlık Kitapları, Projeksiyon makinesi
Öğretme ve Öğrenme Etkinlikleri :
*Dikkati çekme-Güdüleme : “Kimseye ihtiyaç duymadan hangi işleri yapabilirsiniz? Tek kelime ile ifade edemediğiniz durumlar var mı? Bu durumda ne yaparsınız?” gibi sorularla derse başlanır.
*Gözden geçirme: Kelime Grubu: Tek kelimeyle karşılanan varlıkları daha geniş belirtmek için kullanılır.
Örnek: Karlı dağlar
yardımcı unsur ana unsur
“Çapanoğlu” isimli metin okunur ilgili sorular cevaplanır.
*Derse Geçiş :
1.İsim Tamlamaları:
n İki ya da daha çok isimden oluşan söz öbeğidir. (Edebiyat ödevi, onun evi)
n A) Belirtili İsim Tamlaması:
n Şirin’ in aşk ı
Tamlayan i. İlgi eki Tamlanan i. İyelik eki
B) Belirtisiz İsim Tamlamaları:
Lavanta koku-ları
Tamlayan i. Tamlanan isim İyelik eki
C) Takısız İsim Tamlaması: 1. isim 2. ismin neden yapıldığını veya neye benzediğini belirtir. (Altın saat , zeytin göz…)**
D) Zincirleme İsim Tamlaması: Tamlayanı, tamlananı veya her ikisi de isim tamlaması olan tamlamalardır.
Yeşim’in kardeşinin İngilizce öğretmeni
Arkadaşımın cep telefonu
Bakkal defterinin rengi
7. ve 8. Etkinlik yapılır.
2. Sıfat Tamlaması
n Bir veya daha çok sıfatın bir ismi nitelemesi veya belirtmesiyle oluşur.
n Sıfat tamlamasının oluşması için sıfatın mutlaka bir isimden önce gelmesi ve çekim eki almamış olması gerekir.
n Yırtılan yelken, doğan gün, alçacık dam…
9. ve 10. Etkinlik yapılır.
*Tamlamalarla İlgili Özellikler:
*Belirtili ve zincirleme isim tamlamalarında tamlanan tamlayandan önce söylenebilir.
Ne içindeyim zamanın (Zamanın içi)
*İsim tamlamalarında birden çok tamlayan bir tamlanana veya birden çok tamlanan bir tamlayana bağlanabilir.
Elbisenin boyu ve rengi,
Hikâye ve romanın tadı
*Belirtili ve zincirleme ad tamlamalarında tamlanan da tamlayan da sıfatlar tarafından nitelenebilir, belirtilebilir.
Aşkın sihirli şarkısı Bu yolun karı
*Sıfat bir belirtisiz isim tamlamasının tümünü niteleyebilir, belirtebilir.
Ağır uyku sisleri
*Belirtisiz isim tamlamaları sıfat görevinde kullanılabilir
Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak.
*Zamirler belirtili ve zincirleme isim tamlamalarında kullanılabilir.(Senin adın)
3. Bağlama Grupları:
n Bağlaç: Eş görevli sözcükleri ve anlamca birbiriyle ilgili cümleleri birbirine bağlamak için kullanılan kelimelerdir.
n Bağlaçlarla birbirine bağlanan iki veya daha çok ad unsurundan oluşan kelime grubuna bağlama grubu denir.
n Görmek, hissetmek ve yaşamak
n Hem çalışkan hem şımarık
n Doğduğu kente gitmek ve orada ölmek istiyordu.
11. Etkinlik yapılır.
4.Edat(İlgeç) Grupları:
n Edat: Kendi başına anlamı olmayan bağlandıkları sözcükle anlam kazanan kelimelerdir.
n Edat Grubu : Ad unsuru + Edat
Çok çalışkan bir insan gibi…
Hayata gülmek, insanları sevmek için…
Çok konuşmasına rağmen… 12. ve 13. Etkinlik yapılır.
5. Ünlem Grupları:
n Bir ünlemle bir ya da daha çok ad unsurundan oluşur.
n Ey Türk gençliği
***Ünlem grubu cümle kuruluşunda öge olarak görev almaz. Cümle dışı unsurdur. 14. ve 15. Etkinlik yapılır.
6.Unvan Grupları:
n Bir kişi adıyla bir unvan veya akrabalık adından oluşan söz grubudur.
n Ali Dede
n Zehra Hanım
n Mehlika Sultan 16. Etkinlik yapılır.
7.İkilemeler
n Anlatıma ses ve anlam ilgisi bulunan iki sözcüğün anlatıma güç kazandırmak veya değişik anlam ilgileri oluşturmak için yan yana kullanılmasıyla oluşan söz öbeğidir. İkilemeler:
n Anlamlı sözcüklerin tekrarı ile (hızlı hızlı)
n Yansımalarla (Şırıl şırıl)
n Karşıt anlamlılarla (iyi kötü)
n Eş ya da yakın anlamlılarla (Yalan yanlış)
n Biri anlamlı biri anlamsız veya kullanımdan düşmüş sözcüklerle(sıkı fıkı)
n İkisi de anlamsız sözcüklerle (ıvır zıvır) kurulabilir.
5. Etkinlik yapılır.
8. Deyimler:
*En az iki sözcükten oluşan, kalıplaşmış bir anlam ifade eden, içindeki kelimelerden en az biri mecâz anlamda kullanılan söz öbekleridir.
Külahıma anlat.
Ne şiş yansın ne kebap.
Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş
Gözümde tütüyor.
Burnumda tütüyor.
1. , 2. ve 4. Etkinlik yapılır. ( Öğrencilerden 3. Etkinlik hakkında bir araştırma yapmaları istenir.)
9. Atasözleri:
n Genellikle öğüt veren, söyleyeni belli olmayan, kalıplaşmış söz öbekleridir.
n Atasözlerinde genellikle mecâzlı bir söyleyiş vardır.
n Tatlı dil, yılanı deliğinden çıkarır.(Mecâz anl.)
n Son pişmanlık fayda vermez. (Gerçek anl.)
n Bugünün işini yarına bırakma. (Gerçek anl.)
10. Aitlik Grubu:
n Aitlik eki olan “–ki”nin eklendiği bir kelime veya kelime grubudur.
n Ülkenin dört bir yanındaki…
n Ozon tabakasındaki delik
n Bundan evvelki ders
11. Birleşik Fiil:
n Bir yardımcı fiil ile bir ismin veya bir fiilin birleşmesiyle oluşur.
n Hasta ol-
n Çalış a bil-
n Yaz ı ver-
n Düş e yaz-
n Sür e gel- 17. Etkinlik yapılır.
12. İsim Fiil Grubu :
n Bir isim-fiil ile ona bağlı bir veya daha çok yardımcı unsurdan oluşan kelime grubudur.
n İsim-fiiller –ma,-ış,-mak ekleri ile kurulur.
n Gözünün önünü görmemek
n Kara kara düşünme
n Esaretten kurtuluş 18. Etkinlik yapılır.
13.Sıfat Fiil Grubu:
n Sıfat-fiiller –an,-ası,-mez,-ar,-dik, -ecek,-miş
gibi eklerle kurulur.
Dünyayı sarsan
Modası geçmiş
Çantası kaybolan
n Bir sıfat fiil ile ona bağlı bir veya birkaç unsurdan oluşan kelime grubudur. 19. Etkinlik yapılır.
14. Zarf Fiil Grubu:
n Bir zarf-fiil ile ona bağlı bir veya daha çok unsurdan oluşan kelime gruplarıdır.
n Zarf-fiiller –ıp,-arak,-madan,-ınca,-a…-a,-alı
gibi eklerle kurulur.
Kendisini unutarak
Sabahtan akşama kadar çalışarak
Gözlerimin içine baka baka
Gemi sahilden uzaklaşırken 20. Etkinlik yapılır.
15. Sayı Grubu :
n Sıfat tamlaması ile karşılanamayan iki ve daha fazla basamaklı sayıları ifade etmek üzere basamak sistemine göre sıralanmış sayı isimleri topluluğuna sayı grubu denir.
n Sayı grubunun unsurları kendi içinde sıfat tamlaması, sayı grubu veya tek kelime olabilir.
n Yirmi beş
Büyük basamaklı sayı +küçük b.s.
beş milyon/ dört yüz on iki bin/ üç yüz kırk 21. Etkinlik yapılır.
*Bireysel öğrenme etkinlikleri : 107. Sayfadaki anlama yorumlama yapılır.
Özet : Duygu ve düşüncelerimizi sadece kelimelerle ifade edemeyebiliriz. Böyle durumlarda kelime gruplarından yardım alırız.
Ölçme ve Değerlendirme: Konunun sonundaki ölçme değerlendirme soruları yapılır.
Plânın uygulanmasına ilişkin açıklamalar :
Dil ve Anlatım Öğretmeni Uygundur 06.03.2007
Okul Müdürü